Productfiche CALENDULA
| Botanische naam | Calendula |
| Nederlandse naam | Goudsbloem |
| Familie | Compositae of Asteraceae |
| Categorie | Eenjarig |
| Algemeen | Een eenjarige, rijkbloeiende zomerbloem, in kleur variërend van geel naar oranjegeel tot oranje rood. De plant is oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Europa. De langstelige variëteiten zijn ook geschikt als snijbloem. De plant wordt 30-45 cm hoog en heeft stompe bladeren. De vruchten zijn meestal gekromd en bootvormig. |
| Geschiedenis | Een mythe vertelt het verhaal over de mooie Aphrodite. Toen haar Adonis stierf kwamen er uit de tranen die zij huilde goudsbloemen tevoorschijn. In het christendom is de goudsbloem gewijd aan Maria. In de Middeleeuwen verbond men vaak de naam van Maria aan iets dat mooi was. Vandaar de naam 'Mariagold' voor de goudsbloem.
Andere volksnamen voor de goudsbloem zijn 'kroningsbloem' of 'oranjebloem'. Dit omdat de plant een historische verbintenis heeft met het hof van de Oranjes.
Heksen gebruiken de plant bij spreuken met betrekking tot de gezondheid of bescherming, zie ook afweerkruiden. Goudsbloem is een van de veelzijdigste kruiden. Hij is populair als vrolijke tuinbloem, om zijn cosmetische en culinaire toepassingen, als verfplant en vanwege zijn vele geneeskrachtige eigenschappen.
Omdat deze winterharde eenjarige plant het hele jaar door schijnt te bloeien, kreeg ze de botanische naam Calendula. Candendula is afgeleidt van het Latijnse woord "Calenda" wat elke eerste dag van de maand aangeeft. De naam geeft dus aan dat de plant op de eerste dag van elke maand bloeit.
De oude Egyptenaren waarderden de plant al vanwege haar verjongende eigenschappen. In Europa is de plant lang gebruikt in soepen en stoofpotten en om boter en kaas te kleuren. In Amerikaanse burgeroorlogen gebruikten artsen op het slagveld de Goudsbloem om open wonden mee te behandelen. |
| Standplaats | Kies voor goudsbloem een zonnige plek. Goudsbloem groeit het best op fijne leemgrond maar kan op de meeste grond uit de voeten, behalve als er te veel water staat. |
| Bloeimaand | juni - september |
| Bloei | Zodra de bloemen bloeien verjagen ze de mieren. |
| Winterhardheid | Winterhard |
| Kweek | Zaaien : vroege voorjaar onder glas of later ter plaatse. Plant goudsbloem uit op 30 tot 45 cm. |
| Overige | De bladen en kroonbladen van Calendula officinalis zijn eetbaar. De bladen kunnen zoet zijn, maar meestal zijn ze bitter, reden waarom ze meestal in salades gebruikt worden. Verse of gedroogde bloemen kunnen worden gebruikt in soepen. De bloemen kunnen ook gebruikt worden als kleurstof voor kaas, boter en andere levensmiddelen. Vroeger werden de bladen zelfs gebruikt voor vervalsing van saffraan. De jonge bladeren en de bloemen zijn heilzaam voor gal en lever. Van de plant worden ook zalf en tinctuur gemaakt. Deze hebben als eigenschap dat ze wondsamentrekkend, huidherstellend en desinfecterend werken. In de bloembladen zit etherische olie, die veel gebruikt wordt in zalf. Ook de vruchten zijn oliehoudend. Goudsbloemolie gewonnen uit de vruchten kan gebruikt worden als bindmiddel in verven en lakken. De goudsbloemolie is na bewerking ook geschikt als verfverdunner ter vervanging van andere schadelijke verdunners. Verwar Goudsbloem niet met Tagetes-soorten. Deze bloemen (onder meer afrikaantjes) hebben andere eigenschappen en mogen niet inwendig worden gebruikt.
De meeste etherische oliën kunnen niet zonder risico ingenomen worden. |